woensdag 21 maart 2018

Nemen computers ons over?


Nog niet zo lang geleden was er een wereldwijde update van Microsoft waar ik niets vanaf wist, waardoor mijn computer die ochtend niet normaal wilde opstarten. Geërgerd vanwege een haastklus die voor het naar school gaan van mijn dochter af moest, wilde ik niet te lang wachten en probeerde al snel mijn computer opnieuw te starten. Dit werkte niet en ik had geen idee wat er aan de hand was. De tijd begon te dringen, maar het was nog te vroeg om ons vaste computermannetje te bellen, dus besloot ik de meest drastische maatregel te nemen in zo’n geval (de computer uit het raam smijten), de elektriciteitsschakelaar omzetten, de zekerste manier om je computer totaal te ontregelen. Na deze noodlanding startte ik het apparaat nogmaals op en zag dat hetzelfde probleem nog steeds aan de gang was. Een half uur van ergerlijk wachten later, voerde ik nogmaals de eerdere executie een paar keer uit en besefte op dat moment dat ik waarschijnlijk onherstelbare schade had aangericht aan het systeem. Later op de dag vertelde onze ‘technologie-coach’ dat het niet verstandig is om tijdens een update je computer uit te zetten. Hij betwijfelde of hij nog in staat was om de harde schijf leeg te halen zonder het vereiste wachtwoord (we hadden hem blijkbaar vergrendeld) maar na een week van geduldig wachten kwam het verlossende telefoontje dat de hele inhoud, waarvan we voor een derde deel geen back-up hadden, veilig gesteld was. We moesten wel een nieuwe computer aanschaffen, want de oude was inderdaad totaal naar de vernieling geholpen.

Maar daarmee waren de problemen nog niet voorbij. Na de geslaagde update op de nieuwe computer zagen we opeens een cluster van apps op het voorblad verschijnen, waar voorheen gewoon de ouderwetse icoontjes zichtbaar waren. Mijn mediterrane achtergrondplaatje van de haven van St.Tropez was niet meer zo helder en met geen mogelijkheid konden we de app-kluwen verwijderen van het scherm. Eerst dachten we nog dat het makkelijk te verholpen zou zijn, maar na verder informatie-inwinning begrepen we dat dit de ‘nieuwe werkelijkheid’ was in ons PC-bestaan. We waren geüpdatet zonder dat ons iets gevraagd was en het nieuwe systeem werkte als een doolhof. Dagen heeft het geduurd voordat ik er enigszins mee overweg kon, terwijl het oude systeem veel efficiënter was. Het meest frustrerende van het app-systeem (het heten geen programma’s meer zoals voorheen, want alles is ‘app’ geworden) is dat de zogenaamd 'snelle toegang' wel de programma’s laat zien waar je recentelijk mee hebt gewerkt, maar de functies die je een paar dagen niet hebt gebruikt worden vrij onvindbaar. Zoals vanochtend mijn prullenbak. Ik had een Word-document te snel weggegooid, dus ik dacht hem even snel uit de prullenbak te kunnen terugplaatsen. Een uur later had ik de prullenbak nog niet gevonden. In het oude systeem van icoontjes hoefde ik dat ding maar aan te klikken op het bureaublad, maar nu werd het een soort van kat-en-muis-spel achter het gordijn van de app-kluwen. Ik leek wel de vreemdelingenpolitie op zoek naar iemand zonder verblijfsvergunning en kwam in allerlei steegjes en achterbuurten van mijn computersysteem waar ik me normaal gesproken niet durf te wagen als semi-digibeet. Uiteindelijk vond ik de wegwerpplaats waar bestanden een tweede kans krijgen, maar een goed deel van de ochtend en van mijn energie was al verbruikt (ik had het bestand nog op stick, maar daar gaat het niet om!) en dan tel ik de slijtage van mijn knarsende tanden nog niet mee. ‘Gebruikersgemak’ wordt de nieuwe handicap.

Mijn computer lijkt wel een opgroeiende puber die zich steeds meer van mij begint te vervreemden op weg naar zelfstandigheid. Ik weet niet waar hij mee bezig is, waar hij uithangt en wie zijn nieuwe vrienden zijn. Maar er zijn nog andere ontwikkelingen op computergebied waar ik mijn vraagtekens bij zet, zoals het gegeven dat mijn computer weet dat ik in de dierentuin foto’s heb genomen toen ik even de stad in was. Als ik een half uur na thuiskomst inlog op Blogger vertelt de computer mij dat de nieuwe foto’s al in een mapje staan en vraagt of ik ze wil bekijken. Pardon? Had ik dan al een snoertje aangesloten van mijn telefoon naar de PC, want hoe anders weet dat ding wat ik gedaan heb? Via de Wifi natuurlijk, ik had het kunnen weten. Maar goed dat ik alleen een paar foto’s heb gemaakt van wat zeeleeuwen, apen en olifanten en niet van de verschillende standjes in de hotelkamer met mijn buitenechtelijke scharrel, want mijn vrouw kan namelijk ook inloggen op mijn blogger-acount! “Wilt u zien wat uw echtgenoot uitvoert als hij zogenaamd naar de dierentuin is?” Computers die voor mij gaan denken bewijzen mij zelden een dienst en maken het leven eerder moeilijker dan makkelijker. Ik vraag me af hoeveel automatische processen ik de komende jaren tegemoet kan zien zonder dat er uitleg bij gegeven wordt over het nut en eventueel het omzeilen of uitzetten van de ‘verbeteringen’, want nu reeds begint het apparaat waar ik al mijn creativiteit dagelijks op kwijt moet kunnen een risicofactor te worden voor mijn mentale gesteldheid. Ik hou al niet van mensen die niet doen wat ze behoren te doen volgens afspraak, maar machines die niet functioneren halen het ergste in me naar boven. Dat is namelijk wat die apparaten doen; ze veranderen eenzijdig afspraken zonder enige notificatie en zonder mogelijkheid om bezwaar te maken. Ik moet mij maar aanpassen aan de evolutie van digitale processen, als ik tenminste wil overleven…

Sven Snijer